भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जीवनावरील नाटक

गोवा सरकारच्या कला व संस्कृती संचालनालयाने भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जीवनावरील ‘उलगुलान’ हे नाटक सादर केले. नवी दिल्ली येथील आदिवासी व्यवहार मंत्रालय, गोवा सरकारचे आदिवासी कल्याण संचालनालय आणि गोवा येथील आदिवासी संशोधन संस्था यांच्या संयुक्त विद्यमाने, भगवान बिरसा मुंडा यांच्या १५० व्या जयंतीनिमित्त ‘जनजातीय गौरव वर्ष’चा एक भाग म्हणून या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. हे नाटक १५ एप्रिल २०२५ रोजी दुपारी ३.३० वाजल्यापासून गोव्यातील पोंडा येथील राजीव गांधी कला मंदिरात सादर करण्यात आले.

या कार्यक्रमाला भारत सरकारच्या आदिवासी व्यवहार मंत्रालयाने, नवी दिल्ली, ‘आदिवासी संशोधन संस्थेला साहाय्य’ या उपक्रमांतर्गत पाठिंबा दिला होता आणि नाटकाचे सादरीकरण आयोजित करण्यासाठी १.५० लाख रुपयांची रक्कम मंजूर करण्यात आली होती.

कला आणि संस्कृती मंत्री माननीय श्री. गोविंद गौडे यांच्या हस्ते, कला आणि संस्कृती संचालनालयाचे संचालक, आदिवासी कल्याण संचालनालयाचे उपसंचालक आणि इतर सन्माननीय मान्यवरांच्या उपस्थितीत नाटकाचे उद्घाटन करण्यात आले. पारंपरिक दीपप्रज्वलन करून आणि आदिवासी नेते आदरणीय दिवंगत भगवान बिरसा मुंडा यांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून नाटकाचे उद्घाटन करण्यात आले.

भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जीवनावरील “उलगुलान” हे नाटक “गुरुरंग” प्रियोळ, पोंडा – गोवा यांनी सादर केले.

या नाटकाला सुमारे ५०० प्रेक्षकांचा उत्साही प्रतिसाद मिळाला. या सादरीकरणात सहभागी होण्यासाठी पोंडा तालुक्यातील ११ शाळांना पत्र पाठवण्यात आले होते. याला प्रचंड सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला, आणि अनेक शाळांनी विद्यार्थ्यांचे गट त्यांच्या शिक्षकांसोबत पाठवले; विशेषतः आदिवासी पार्श्वभूमीचे विद्यार्थी, जे बिरसा मुंडा यांच्या कार्याशी आणि त्यांच्या जीवनातील त्याच्या प्रासंगिकतेशी परिचित आहेत.

या कार्यक्रमाने गोव्यातील आदिवासी वारसा ओळखण्याच्या आणि साजरा करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकले. बिरसा मुंडा यांच्या जीवनावरील नाटक सादर करून, त्यांनी जपलेली मूल्ये – सक्षमीकरण, लवचिकता आणि सामुदायिक भावना – अधिक दृढ झाली. तरुण पिढीमध्ये त्यांच्या मुळांविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी आणि त्यांचा वारसा पुढे नेण्यासाठी त्यांना प्रेरणा देण्यासाठी असे उपक्रम अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. नाटकाला उपस्थित असलेल्या शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांनी या नाटकाचे खूप कौतुक केले आणि बिरसा मुंडा यांच्या कार्यातून इतर शालेय विद्यार्थ्यांनाही प्रेरणा मिळावी यासाठी हे नाटक त्यांनाही दाखवावे अशी विनंती केली.

थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, बिरसा मुंडा यांच्या १५० व्या जयंतीनिमित्त सादर झालेल्या नाटकाने विद्यार्थी आणि शिक्षक या दोघांनाही यशस्वीपणे गुंतवून ठेवले, तसेच समाजात सांस्कृतिक जाणीव आणि कौतुक वाढवले.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन श्री. योगेश जोशी यांनी केले. कला व संस्कृती संचालनालयाचे अधिकारी श्री. उमेश श्रीओडकर (एसीओ) आणि श्री. चेतन खेडेकर (जेसीए) यांच्या देखरेखीत संपूर्ण कार्यक्रम यशस्वीरित्या आयोजित करण्यात आला.