भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जीवनावर आधारित नाटक

गोवा सरकारच्या कला आणि संस्कृती संचालनालयात भगवान बिरसामुंडा यांच्या जीवनावरील ‘उल्गुलान “हे नाटक प्रदर्शित करण्यात आले. आदिवासी व्यवहार मंत्रालय, नवी दिल्ली, आदिवासी कल्याण संचालनालय, गोवा सरकार आणि आदिवासी संशोधन संस्था, गोवा यांच्या सहकार्याने भगवान बिरसामुंडा यांच्या 150 व्या जयंतीनिमित्त जनजातीय गौरव वर्षाचा एक भाग म्हणून हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. हे नाटक गोव्याच्या फोंडा येथील राजीव गांधी कला मंदिरात 15 एप्रिल 2025 रोजी दुपारी 3:30 वाजता प्रदर्शित करण्यात आले.

‘आदिवासी संशोधन संस्थेला पाठबळ’ या उपक्रमा अंतर्गत नवी दिल्लीतील आदिवासी व्यवहार मंत्रालयाने या कार्यक्रमाला सहकार्य केले.

कोकणी भाषेतील भगवान बिरसा मुंडाच्या जीवनावर आधारित ‘उल्गुलान’ हे नाटक पिसगाळ-प्रियोळ, म्हार्दोळ-गोव्यातील ‘गुरुरंग’ नावाच्या नाट्यगटाने सादर केले. हे नाटक श्री. हृषिकेश सुलभ यांनी “धरती आभा” या नावाने हिंदी भाषेत लिहिले होते, ज्याचे कोंकणी भाषेत भाषांतर श्री. वैभव कवळेकर यांनी “उल्गुलान” या नावाने केले. या नाटकाचे दिग्दर्शन नाट्यकलेचे सहायक प्राध्यापक श्री. श्रीकांत गावडे यांनी 40 कलाकारांना घेऊन केले. नाटकाचा कालावधी 2 तासांचा होता.

भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्कांमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावणार्‍या प्रमुख आदिवासी नेते आणि लोकनायक बिरसा मुंडा यांच्या वारशाचा सन्मान करणे हा या कार्यक्रमाचा उद्देश होता. बिरसा मुंडाचे जीवन आणि योगदान यावर केंद्रित असलेले हे नाटक सुमारे 500 उपस्थितांचा समावेश असलेल्या उत्साही प्रेक्षकांसमोर सादर करण्यात आले.

या कार्यक्रमाने गोव्यातील आदिवासी वारसा ओळखण्याच्या आणि साजरा करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकले, बिरसा मुंडाच्या जीवनावरील नाटकाचे प्रदर्शन करून, ते सक्षमीकरण, लवचिकता आणि सामुदायिक भावनेसाठी उभे असलेल्या मूल्यांना बळकटी दिली. तरुण पिढ्यांमध्ये त्यांच्या मुळांबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी आणि त्यांचा वारसा पुढे नेण्यासाठी त्यांना प्रेरित करण्यासाठी असे उपक्रम महत्त्वपूर्ण आहेत. नाटकाच्या वेळी उपस्थित असलेल्या शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांनी या नाटकाचे खूप कौतुक केले आणि बिरसामुंडाच्या कार्याने प्रेरित होण्यासाठी इतर शालेय विद्यार्थ्यांनाही हे दाखवता यावे अशी विनंती केली. थोडक्यात, बिरसामुंडाच्या 150 व्या जयंतीचे स्मरण करणार्‍या या नाटकात विद्यार्थी आणि शिक्षकांना यशस्वीरित्या सहभागी करून घेण्यात आले, ज्यामुळे समाजात सांस्कृतिक जागरूकता आणि कौतुकाला चालना मिळाली.

छायाचित्र आनी व्हिडिओ गॅलरी